Kastamonu Akıllı Şehir ve Dijital Kurum Arşivi: Güvenlik Odaklı Bir Kamu Mimarisi
Kastamonu Belediyesi için geliştirdiğim dijital kurum arşivi ve akıllı şehir açık veri platformunun tasarım ilkeleri: sıfır güven, dört göz onayı, değiştirilemez kayıt ve açık veri.
İçindekiler
Belediye arşivleri bir şehrin kurumsal hafızasını taşır: imar planları, encümen kararları, ihale dosyaları ve vatandaşların kişisel verileri. Bu kayıtların silinmesi, değiştirilmesi ya da fidye yazılımıyla kilitlenmesi kurumun işleyişini durdurabilir. Yerel yönetimler de artık bu tür saldırıların düzenli hedefi.
Bu nedenle T.C. Kastamonu Belediyesi Bilgi İşlem Müdürlüğü için bir “Dijital Kurum Arşivi ve Akıllı Şehir” platformu tasarlayıp geliştirdim. Bu yazıda platformun temel tasarım ilkelerini anlatıyorum. Sistemin çalışma ortamına dair ayrıntılara güvenlik nedeniyle yer vermiyorum.
Tasarım ilkeleri
Sistemi sıfır güven (zero trust) yaklaşımıyla kurguladım: hiçbir kullanıcı ya da bileşen, ağın içinde olduğu için güvenilir sayılmıyor.
-
Dört göz onayı. Kritik evrakların silinmesi veya gizlilik derecesinin değiştirilmesi gibi işlemler tek kişinin onayıyla yapılamıyor. İşlemi başlatan ve onaylayan kişiler ayrı. Bu, hem hatalara hem de yetki kötüye kullanımına karşı basit ama etkili bir önlem.
-
Kuantum sonrasına hazırlık. Belgelerin dijital mühürlerinde klasik imzaların yanında NIST’in standartlaştırdığı kuantuma dayanıklı imza algoritmaları da kullanılıyor. Amaç, bugün mühürlenen kayıtların uzun vadede de doğrulanabilir kalması.
-
Gizlilik kademeleri. Evraklar gizlilik derecelerine göre sınıflandırılıyor ve bir personel yalnızca kendi yetki düzeyindeki kayıtları görebiliyor. Bu kısıt arayüzde değil, veri katmanında uygulanıyor.
Değiştirilemez kayıt
Arşive eklenen kayıtlar sonradan silinemiyor ya da değiştirilemiyor. Her kayıt bir öncekine kriptografik özetle bağlanıyor, bu sayede kayıtlara doğrudan yapılan bir müdahale doğrulama sırasında fark ediliyor.
Açık veri katmanı
Platformun bir de vatandaşa ve geliştiricilere açık yüzü var:
- Fen İşleri, su ve kanalizasyon ve ulaşım gibi saha ekiplerinin kapalı yol, kazı ve arıza bilgileri GeoJSON biçiminde yayımlanıyor.
- Geçmiş arıza kayıtları, hangi bölgelerde bakım ihtiyacının artabileceğini öngörmek için analiz ediliyor.
- Yapı, Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı’nın açık veri hedefleriyle uyumlu olacak şekilde tasarlandı.
Geliştirme ilkeleri
- Arayüz ve hata mesajları sade, resmî bir dille yazıldı.
- Kriptografik işlemler için hata düzeltmeli (ECC) bellek kullanan sunucular önerildi.
Platformun kaynak kodu Kastamonu Belediyesi’nin GitHub organizasyonunda yayımlandı:
Kastamonu Belediyesi GitHub Deposu - kastamonu-akilli-sehir-platformu
Amacım, belediyenin verisini bir evrak yığını olarak değil, güvenle korunması ve şeffaf biçimde paylaşılması gereken bir kamu varlığı olarak ele almaktı.